Συνέντευξη του μήνα – Aurora Humarán

Συνέντευξη του μήνα – Aurora Humarán
(Μεταφράστρια – Πρόεδρος της IAPTI)

Πείτε μας λίγα λόγια για εσάς. Πότε και πώς ξεκίνησε η σχέση σας με τη μετάφραση; Ποια είναι η κύρια εξειδίκευσή σας σήμερα;

Λατρεύω τις λέξεις και ό,τι έχει να κάνει με αυτές. Έμαθα μόνη μου να διαβάζω σε ηλικία 5 ετών, πριν ξεκινήσω το σχολείο. Ήμουν άρρωστη και χρειάστηκε να μείνω στο κρεβάτι για μερικούς μήνες· αυτό πρέπει να βοήθησε, αλλά η αλήθεια είναι ότι κανείς δεν ξέρει πώς τα κατάφερα. Όταν ξεκίνησα το δημοτικό, η δασκάλα μας στην πρώτη τάξη μας ζήτησε να «γράφουμε» από λίγο κάθε μέρα, περιγράφοντας τον καιρό. Στην αρχή ζητούσε μόνο ζωγραφιές και μερικές λέξεις. Αργότερα ήταν ευχαριστημένη όταν καταφέρναμε να φτιάξουμε μια πρόταση. Εγώ πάλι έγραφα μια ολόκληρη σελίδα κάθε μέρα, από την πρώτη μέρα του μαθήματος, και μάλιστα χρησιμοποιούσα και μεταφορές: σε ηλικία έξι ετών, περιέγραφα το φεγγάρι ως «τον χλωμό περιπατητή του διαστήματος». Ήμουν πάντα βιβλιοφάγος, και μάλιστα έχω συνδέσει περιόδους της ζωής μου με λογοτέχνες φίλους μου. Τι έκανα όταν «γνώρισα» τον Wilde, τον Brecht, την Emily, τον Borges, τον Asimov, τον Hawthorne, τον Capote, τον Papini, τον Ray, την Woolf, τον Chekov, ή τον Neruda (και πολλούς ακόμα φίλους); Ξεκίνησα να μαθαίνω αγγλικά στα 8· ερωτεύτηκα τη γλώσσα αμέσως και δεν το ξεπέρασα ποτέ.

Γιατί έγινα μεταφράστρια; Μου αρέσουν πολύ οι Beatles, και όταν ήμουν στην εφηβεία μου άρεσε να μεταφράζω τα τραγούδια τους στα ισπανικά. Μια φορά, ενώ μετέφραζα το «Girl», παρατήρησα ότι η φράση «going to» στην πρώτη πρόταση δεν είχε ακριβώς μελλοντική έννοια.  Εκείνη τη μέρα αποφάσισα ότι ήθελα να γίνω μεταφράστρια.

Σήμερα είμαι ελεύθερη επαγγελματίας και ειδικεύομαι σε κείμενα επιχειρηματικού περιεχομένου (χρηματοοικονομικά, νομικά, λογιστικά, μέσα επικοινωνίας και διαφήμιση).

Λίγα λόγια για εμένα; Εκτός από περήφανη μεταφράστρια, είμαι επίσης επιμελήτρια/διορθώτρια με πιστοποίηση από το Fundación Litterae/Fundeu, ενώ το 2011 διορίστηκα ως Αντεπιστέλλον Μέλος της Ακαδημίας Ισπανικής Γλώσσας της Βόρειας Αμερικής (North American Academy of Spanish Language), με την οποία συνεργάζομαι αυτή την περίοδο για ένα έργο λεξικογραφικής έρευνας. Πριν από λίγα χρόνια άρχισα να μαθαίνω πορτογαλικά και πέρυσι έκανα μερικά εντατικά μαθήματα ελληνικών για να μπορέσω να απολαύσω την Ελλάδα κατά τη διοργάνωση του Συνεδρίου της IAPTI και μετά την άφιξή μου στην Αθήνα. Ερωτεύτηκα τα ελληνικά και σκοπεύω να αρχίσω να τα μαθαίνω και επίσημα του χρόνου. Σπούδασα λατινικά στο σχολείο, και πάντα ένιωθα τον πειρασμό να μάθω ελληνικά.

Εκτός από το πάθος μου για τις λέξεις, τις γλώσσες και τα βιβλία, το δεύτερο πάθος μου είναι ο αθλητισμός, ο οποίος προς το παρόν έχει μείνει στην άκρη. Παλιότερα αφιέρωνα πολύ χρόνο στο τένις, την κωπηλασία, την ποδηλασία εσωτερικού χώρου, το βόλεϊ κλπ, και έχω λάβει πιστοποίηση στις καταδύσεις (ένα αστέρι).

Είμαι 54 ετών και έχω μια κόρη 29 ετών, που είναι επίσης μεταφράστρια, μουσικός και σπουδάζει νομική.

Έχετε πτυχίο νομικής σχολής. Σε ποιο βαθμό σας βοήθησε στην καριέρα σας στη μετάφραση; Είναι απαραίτητο για τους μεταφραστές να έχουν πτυχίο σε άλλον κλάδο;

Είμαι απόφοιτος της Νομικής Σχολής του Πανεπιστημίου του Μπουένος Άιρες, αλλά δεν είμαι δικηγόρος. Έχω πιστοποίηση ως μεταφράστρια νομικών κειμένων. Εκτός από τα γνωστά μαθήματα που έχουν να κάνουν με τη γλώσσα, οι μεταφραστές νομικών κειμένων στη χώρα μου υποχρεούνται να περάσουν τα περισσότερα από τα μαθήματα που σπουδάζουν οι δικηγόροι (συνταγματικό δίκαιο, εμπορικό δίκαιο, διοικητικό δίκαιο, κ.λπ.). Ένας μεταφραστής με νομική εξειδίκευση δεν γνωρίζει απλώς πώς να μεταφράζει όρους όπως «υποθήκη» ή «ενέχυρο», αλλά πρέπει επίσης να ξέρει και ποιες είναι οι σημαντικές διαφορές τους.

Έχω επίσης σπουδάσει μάρκετινγκ και διαφήμιση, που σίγουρα με βοήθησαν σημαντικά στην πορεία μου στη μετάφραση. Πιστεύω σίγουρα ότι ένα πτυχίο σε άλλον κλάδο είναι ένα πολύ θετικό προσόν και εμπλουτίζει ιδιαίτερα την καριέρα ενός μεταφραστή ή ενός διερμηνέα. Στα 32 χρόνια της εμπειρίας μου έχω διαπιστώσει ότι οι μεταφραστές είμαστε παράξενα, φιλόδοξα όντα που διψούν για γνώση. Οι περισσότεροι συνάδελφοί μου έχουν επίσημες σπουδές ή εμπειρία σε πολλούς και διάφορους τομείς. Αυτή η φιλοδοξία αποτελεί ένα από τα χαρακτηριστικά στοιχεία του επαγγέλματός μας. Γι’ αυτό και οι μεταφραστές και οι διερμηνείς είναι τόσο συμπαθητικοί και ενδιαφέροντες άνθρωποι.

Είστε ιδρυτικό μέλος και πρόεδρος της IAPTI. Πώς ξεκίνησε η ιδέα για τη δημιουργία της Ένωσης και πώς έχει εξελιχθεί μέχρι σήμερα; Τι έχει να κερδίσει ένας μεταφραστής από τη συμμετοχή του στην Ένωση;

Εν συντομία, πίστευα ότι, σε ένα παγκοσμιοποιημένο περιβάλλον, είναι ιδιαίτερα σημαντική η ύπαρξη μιας παγκόσμιας ένωσης με επικεφαλής συναδέλφους που είναι εξοικειωμένοι με το διεθνές περιβάλλον και οι οποίοι αντιλαμβάνονται ότι κάτι που συμβαίνει για παράδειγμα στο Ηνωμένο Βασίλειο μπορεί να επηρεάσει και άλλες χώρες. Η IAPTI δημιουργήθηκε για μεταφραστές και διερμηνείς από όλες τις χώρες και όλους τους κλάδους, με στόχο να συμβάλει στην απρόσκοπτη ροή των πληροφοριών στο παγκοσμιοποιημένο περιβάλλον όπου ζούμε.

Όπως όλοι ξέρουμε, τα ενδεχόμενα οφέλη της παγκοσμιοποίησης και των τεχνολογικών εξελίξεων τα έχουν σε μεγάλο βαθμό επικαρπωθεί οι διαμεσολαβητές, εις βάρος των επαγγελματιών. Στόχος της IAPTI είναι να βοηθήσει τους επαγγελματίες να ανακτήσουν τον έλεγχο όσον αφορά αυτό το πραγματικά σοβαρό ζήτημα.

Τα οφέλη της IAPTI είναι περίπου τα ίδια με αυτά οποιασδήποτε άλλης ένωσης μεταφραστών και διερμηνέων, με τη διαφορά ότι η IAPTI είναι μια πολύ δυναμική οργάνωση. Λέμε τα πράγματα με το όνομά τους και δεν διστάζουμε να έρθουμε σε αντιπαράθεση, γιατί πιστεύουμε ότι οι καιροί μας απαιτούν την υιοθέτηση μιας «επιθετικής» στάσης. Η IAPTI έχει επίσης ορισμένες πολιτικές (για παράδειγμα, δεν δεχόμαστε μεταφραστικές εταιρείες ως μέλη της Ένωσης ή ως χορηγούς των εκδηλώσεών μας), οι οποίες ενισχύουν τη στάση μας για την υπεράσπιση των δικαιωμάτων και των συμφερόντων των μεταφραστών και διερμηνέων. Εκτός αυτού, διοργανώνουμε ετήσιες διεθνείς εκδηλώσεις, όπως η εκδήλωση στο Λονδίνο το 2013 και στην Αθήνα το 2014, οι οποίες είναι ανοιχτές σε όλα τα μέλη μας σε εξήντα εννέα χώρες του κόσμου. Επίσης, διοργανώνουμε κατά καιρούς τοπικές εκδηλώσεις στις διάφορες χώρες και περιφέρειες όπου εκπροσωπούμαστε. (Παρεμπιπτόντως, πρόκειται να ανακοινώσουμε σύντομα το Συνέδριο της IAPTI για το 2015, το οποίο θα λάβει χώρα στις 5-6 Σεπτεμβρίου σε μια πόλη που θα ανακοινωθεί σύντομα, με έναν εξαιρετικό κύριο ομιλητή που θα σημάνει την έναρξη μιας εξαιρετικής εκδήλωσης). Αναζητούμε συνεχώς τρόπους για να βοηθήσουμε τα μέλη μας, τόσο σε ατομικό επίπεδο όσο και σε επίπεδο ένωσης, να αντιμετωπίσουν τις προκλήσεις που αλλάζουν με την πάροδο του χρόνου, είτε μέσω της υιοθέτησης μιας δημόσιας στάσης και της λήψης δημόσιων δράσεων είτε μέσω της παροχής συμβουλών όταν μας ζητείται στα φόρα.

Πώς είναι η κατάσταση για τους μεταφραστές στη χώρα σας, την Αργεντινή; Ποια προβλήματα αντιμετωπίζουν οι επαγγελματίες μεταφραστές στην καθημερινότητά τους;

Οι Αργεντινοί μεταφραστές είναι γνωστοί σε ολόκληρο τον κόσμο για το ακαδημαϊκό τους υπόβαθρο, καθώς οι περισσότεροι από εμάς είναι απόφοιτοι διάσημων πανεπιστημίων. Δυστυχώς, στις περισσότερες περιπτώσεις το ενδιαφέρον που εγείρουμε δεν οφείλεται τόσο στην εμπειρογνωμοσύνη μας όσο στο γεγονός ότι η Αργεντινή θεωρείται «φτηνή» χώρα. Θα ήθελα να επισημάνω ότι, παρότι αυτό ήταν αλήθεια πριν από μερικά χρόνια—μετά από την υποτίμηση του 2001, με την οποία το πέσο έπεσε στο ένα τρίτο της αξίας που είχε κατά τη διάρκεια της προηγούμενης δεκαετίας, όταν η ισοτιμία με το δολάριο ήταν ένα προς ένα—και παρότι μπορεί να αποτελεί μια εξήγηση για το γεγονός ότι τότε διεθνείς εταιρείες έσπευσαν στη χώρα σε αναζήτηση Αργεντινών επαγγελματιών με τιμές Αργεντινής, σίγουρα αυτή η κατάσταση δεν ισχύει σήμερα. Η αλήθεια είναι ότι πολλοί από εμάς έχουμε εναντιωθεί σε αυτή την τάση από την αρχή, επιδιώκοντας ίσες τιμές σε όλο τον κόσμο για τις ίδιες δεξιότητες, καθώς οι περισσότεροι μεταφραστές μπορούν να δουλεύουν από οποιοδήποτε μέρος του κόσμου. Δεν έχει νόημα να χρεώνουμε χαμηλότερες τιμές από ό,τι οι μεταφραστές στο Ηνωμένο Βασίλειο, στις ΗΠΑ ή στη Γερμανία για δουλειά της ίδιας ποιότητας. Προσωπικά, δεν καταλαβαίνω γιατί εξακολουθεί να υπάρχει η ιδέα ότι η Αργεντινή πρέπει να είναι φτηνότερη αγορά, αλλά και πάλι, ακόμα κι αν ήταν, πιστεύω ότι πρέπει να ενθαρρύνουμε τους Αργεντίνους μεταφραστές να εργάζονται στη διεθνή αγορά με διεθνείς τιμές. Με άλλα λόγια, πρέπει να χρησιμοποιήσουμε την παγκοσμιοποίηση προς όφελός μας.

Πώς έχει αλλάξει το επάγγελμα του μεταφραστή με την πάροδο του χρόνου;

Όπως είπα προηγουμένως, η κατάσταση για τους μεταφραστές θα μπορούσε να είναι εξαιρετική εάν είχαμε καταφέρει εξαρχής να αξιοποιήσουμε την παγκοσμιοποίηση. Ως μεταφράστρια, θα με χαροποιούσε ιδιαίτερα να δω τους Έλληνες συναδέλφους μου να επωφελούνται από τη συνεργασία τους με εταιρείες σε χώρες που προσφέρουν υψηλές τιμές (εταιρείες του Ηνωμένου Βασιλείου για παράδειγμα) και όχι το αντίθετο: Εταιρίες του Ηνωμένου Βασιλείου που απευθύνονται σε Έλληνες γιατί «Καταλαβαίνετε…η χώρα σας περνάει μια τεράστια κρίση, επομένως πρέπει να δέχεστε ό,τι κι αν σας προσφέρουν.» Αναζητούν οι εταιρείες παρασκευής υποδημάτων φτηνή εργασία σε «φτηνές» χώρες; Ναι. Και πραγματικά ελπίζω να μπορέσουν αυτοί οι εργάτες να κάνουν κάτι για να αλλάξουν την κατάστασή τους. Το «αόρατο» χέρι δεν αναζητά μόνο φτηνή εργασία, αλλά και φτηνότερη νοημοσύνη.

Το ίδιο ισχύει και για την τεχνολογία: οι μεταφραστικές εταιρείες έχουν αναλάβει τον έλεγχο, και είναι αυτές που έχουν πλουτίσει (κι έχουν βλάψει με πολλαπλούς τρόπους το επάγγελμά μας, για παράδειγμα όταν μοιράζονται στρατηγικές πληροφορίες με πελάτες μας). Εντούτοις, πιστεύω ότι υπάρχει χρόνος για να ανακτήσουμε τον έλεγχο. Οι σύλλογοι και οι ίδιοι οι μεταφραστές μπορούν και πρέπει να το πράξουν αρνούμενοι να συμμετάσχουν στο παιχνίδι των παγκόσμιων εταιρειών «χονδρικής». Προσωπικά πιστεύω πολύ στη «δύναμη του ενός».