Συνέντευξη του μήνα – Βασιλική Κνήτου

Συνέντευξη του μήνα: Βασιλική Κνήτου

(Βραβείο λογοτεχνικής μετάφρασης ισπανόφωνης λογοτεχνίας ΕΚΕΜΕΛ – 2011)

Y: Θα θέλαμε να μας πεις λίγα πράγματα για σένα. Ποια ήταν τα πρώτα σου βήματα στη συγγραφή και στη μετάφραση;

Β.Κ.: Προσωπικά ξεκίνησα κάπως ανορθόδοξα. Πρώτα ασχολήθηκα με τη συγγραφή και μετά την έκδοση του πρώτου μου μυθιστορήματος (Να φεύγει η σκόνη  κι ο καιρός, εκδόσεις Ψυχογιός) αποφάσισα, γύρω στο 2000 να ασχοληθώ και με τη μετάφραση. Το πρώτο βιβλίο που μου εμπιστεύτηκαν ήταν της Σουσάνα Φόρτες και κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Κέδρος με τον τίτλο Σύνορα στην άμμο. Ακολούθησαν πολλά άλλα, μεταξύ των οποίων η βιογραφία του Τσε Γκεβάρα, γραμμένη από τον Πάκο Ιγνάσιο Τάιμπο, με τίτλο Ερνέστο Γκεβάρα, γνωστός και ως Τσε (επίσης από τον Κέδρο). Αναφέρω το συγκεκριμένο βιβλίο ξεχωριστά γιατί αποτέλεσε σταθμό στην πορεία μου ως μεταφράστριας – η όλη εμπειρία μού χάρισε πλούτο ασύγκριτο.

Y: Ποιες είναι οι ιδιαιτερότητες της λογοτεχνικής μετάφρασης και της ισπανικής γλώσσας ως γλώσσας-πηγής;

Β.Κ.: Τα ισπανικά είναι μια γλώσσα με έντονο πάθος. Η λογοτεχνία είναι μία από τις τέχνες που μπορεί να εκφράσει κορυφαία πάθη. Ο συνδυασμός είναι εκρηκτικός. Ο μεταφραστής που προσπαθεί να μεταφέρει στη γλώσσα του το κείμενο ενός συγγραφέα δεν έχει να παλέψει τόσο με το νόημα -βασικές γνώσεις της γλώσσας-πηγής θα αρκούσαν γι’ αυτό- όσο με το ύφος, το συναίσθημα, το ρυθμό. Σ’ αυτό το πλαίσιο -πεδίο μάχης ενίοτε- θα πρέπει να δοκιμάσει και να δοκιμαστεί, αναζητώντας πάντα τον τρόπο να προδώσει όσο το δυνατόν λιγότερο το πρωτότυπο.

Y: Ποιες δεξιότητες/χαρακτηριστικά θα πρέπει να έχει ο μεταφραστής/η μεταφράστρια λογοτεχνικών κειμένων;

Β.Κ.: Για να μπορέσει κάποιος να λειτουργήσει ως μεταφραστής θα πρέπει να έχει πρώτα «οπλιστεί» με γνώση: γνώση της ξένης γλώσσας και της κουλτούρας που εκπροσωπεί αλλά κυρίως γνώση της δικής του γλώσσας και του πολιτισμού. Γιατί σ’ αυτό το δεύτερο πεδίο θα κληθεί να αναζητήσει τα υλικά με τα οποία θα χτίσει ένα νέο κείμενο, κατά το δυνατόν πιστό στο πρωτότυπο. Αν κάποιος επιλέγει να μεταφράζει από τα ισπανικά θα πρέπει επίσης να έχει υπόψη του ότι θα χρειαστεί να προσεγγίσει πληθώρα από διαφορετικές κουλτούρες.

Y: Τι θέση έχει η λογοτεχνική μετάφραση στο σύγχρονο οικονομικό/ εκδοτικό/μεταφραστικό περιβάλλον;

Β.Κ.: Για το οικονομικό και εκδοτικό περιβάλλον μάλλον δεν μπορώ να πω και πολλά. Εκείνο που ξέρω με σιγουριά, όπως όλοι μας, είναι ότι αν έξαφνα σβήνονταν από προσώπου γης οι μεταφραστές λογοτεχνίας, τότε θα μέναμε όλοι φυλακισμένοι στα σύνορά μας διά βίου. Άπειρα σπουδαία έργα θα ήταν απρόσιτα για μας, όπως απρόσιτα θα ήταν και τα μεγάλα έργα των Ελλήνων συγγραφέων και ποιητών για τον υπόλοιπο κόσμο. Μεγάλη φτώχεια θα σήμαινε κάτι τέτοιο.